My walk with Anna

Mag ik u voorstellen aan met mijn vriendin Anna Atkins?
Ik leerde haar eerder toevallig kennen tijdens de zomer van 2020 –
Dat  jaar scheen de zon in overvloed en vermits we voor een aantal maanden in lockdown waren tijdens corona gebruikte ik de vrijgekomen tijd als opportuniteit om me te verdiepen in een voor mij nieuwe fotografische techniek :  cyanotype.   

En daar begon mijn verhaal met Anna Children. 
Anna werd in 1799 geboren in Kent, in het zuidoosten van Engeland. ‘Haar vader was een gerespecteerd wetenschapper en de eerste voorzitter van de Royal Entomological Society of London, wat Anna de kans bood om deel te nemen aan de wetenschap, iets wat voor veel vrouwen in die tijd niet mogelijk was.’  Plantkunde werd toen beschouwd als een geschikte, beschaafde hobby voor vrouwen en Anna was een begaafd illustrator!
Ze trouwde met John Pelly Atkins en begon in de jaren 1830 als “Anna Atkins” met haar eigen collectie illustraties. Anna kreeg in 1841 een camera, maar geen enkel werk dat ze met dit apparaat maakte is  bewaard is gebleven. In plaats daarvan bood cyanotypie, (eerder ontwikkeld door sir Henri Herschel) haar de beste fotografische innovatie om haar specimens voor plantkunde op een betaalbare manier te documenteren en ze deed dat op een briljante, creatieve manier.
Zo kwam ik in de ban van Anna haar werk als wetenschapper, illustrator en vrouw – Het werd het een boeiende zoektocht.
Omdat ik de eeuw waarin Anna leefde meer wilde omkaderen deed ik opzoekwerk naar leeftijdsgenoten en zo kwam ik uit op oa  Queen Victoria en rechtstreekse familie van haar, onze eerste koning der Belgen, Leopold I,  de boeken van de zussen Bronte – de romantische periode in het Engeland van de 19° eeuw.

Met dit pakket ben ik hier in de torenkamer aan de slag gegaan en heb ik mijn tentoonstelling opgesteld.

Ik volg gaandeweg mijn eigen pad en heb Anna’s techniek niet alleen toegepast met algen en varens maar ook met andere materialen en onderwerpen. 
Het is een blijvende zoektocht naar andere mogelijkheden met steeds verrassende resultaten – soms met succes en evengoed met failure,  – maar altijd met de volle goesting en motivatie om er verder mee aan de slag te gaan.
Hopelijk heeft u genoten van mijn wandeling met Anna – misschien heeft het u ook aangesproken om ermee te experimenteren. Dank voor uw interesse – U kan mij verder volgen op mijn website https://ritaboon.wordpress.com/ of op mijn instagram @boonritabo

Rita Boon

Extra informatie :

• Wat is fotosynthese?
  Fotosynthese is het natuurlijke proces waarbij planten, algen en sommige bacteriën zonlicht gebruiken om energie op te wekken.
  Ze zetten met behulp van licht:  Water (H₂O) + koolstofdioxide (CO₂) → om in glucose (suiker) + zuurstof (O₂)
  Dit gebeurt in de chloroplasten van plantencellen met behulp van chlorofyl, een groen pigment dat licht opvangt. (de affiche van de tentoonstelling refereert naar die groene kleur)-
  Samengevat: Licht zet een chemische reactie in gang waardoor leven op aarde mogelijk wordt. Dat is letterlijk de chemie van het licht.

• Cyanotype ?
  Cyanotype is ook een proces dat werkt op basis van lichtgevoelige chemie. Je werkt met ijzerzouten die reageren op UV-licht, waardoor een blauw beeld ontstaat.    Zowel fotosynthese als cyanotype draaien dus om licht als energiebron die een chemisch proces op gang brengt. Dit is de brug naar mijn thema!

De ontdekker van het procedé
https://www.alternativephotography.com/cyanotype-history-john-herschels-invention/
Het cyanotype proces, ook wel bekend als het blauwdrukproces, werd voor het eerst geïntroduceerd door John Herschel (1792-1871) in 1842. Sir John was een astronoom die een manier zocht om zijn aantekeningen te kopiëren.
Herschel slaagde er al in 1839 in om foto’s te fixeren met behulp van natriumhyposulfiet. In de beginperiode werd het papier bedekt met ijzerzouten en vervolgens gebruikt voor contactafdrukken. Het papier werd daarna in water gewassen, wat resulteerde in een wit beeld op een diepblauwe achtergrond. (Naast het cyanotype proces introduceerde Herschel ook de woorden fotografie, negatief, positief en momentopname.)
Een van de eersten die het cyanotype proces gebruikte, was Anna Atkins (1799-1871). In oktober 1843 was zij de eerste die een boek produceerde en fotografisch illustreerde met cyanotypieën.  Ze was een pionier in de geschiedenis van de fotografie, omdat ze het eerste boek met fotografische illustraties maakte. Ze was botanicus en haar vader was een vriend van Fox Talbot.   Atkins’ boek bevat 424 cyanotypieën (of zoals ze toen bekend stonden: “schaduwfoto’s”). Het boek heette “British Algae: Cyanotype Impressions”. Het werd in eigen beheer gedrukt en in verschillende delen over een periode van tien jaar uitgegeven.
Het proces werd populair onder pictorialisten, voor wie een commercieel papier genaamd ferro-prussiaat op de markt werd gebracht. Het proces werd ook veelvuldig gebruikt voor het kopiëren van architectuurtekeningen, totdat het recentelijk door fotokopiëren en computerprinters overbodig werd. Het cyanotype proces is sinds de uitvinding ervan vrijwel onveranderd gebleven.

Wegwijs in de tentoonstelling “My walk with Anna”

1. 3 kaders met 9 cyanotypes gemaakt op…
   • Zeekatschilden (sepia officinalis) of cuttlebone
   • Fotopapier – flora
   • Dance of the hemerocallis (eendagsbloem)

1. Een kabinet met voorbeelden van cyanotype op glas, eierschelpen, marmer, papier…
   • Cyanotype op glas : Anna Atkins, Queen Victoria, King Leopold I, Brontë sisters
   • Flesjes met chemicaliën om de cyanotype emulsie te maken – azijn, citroenzuur…
   • Keien met cyanotype
   • Eierschelpen
   • Triskele papieren globes

1. Panden van varens en algen aan een tak,
   • Cyanotypes gemaakt op satijnzijde.

1. Cyanotypes op aquarelpapier – Als symbool de ronde vorm voor de lichtbron “ZON” die de fotosynthese activeert.
   • Gevlochten/geweven elementen
   • Collages
   • Cyano’s klein formaat
2. Lichtinstallatie – een kleurenspel van wit papier (wolk) en cyanotype op zijde.
3. Een welkomhoekje met Anna en mezelf in silhouet.
   • Lampenkap cyanotype op papier.
   • Een klein aandenken : Adreskaartjes met website-instagram, Het herinneringsboekje voor jouw naam/reactie

Interessante nederlandstalige  lectuur als ondersteuning van de tentoonstelling

 *De Meester
De geheime liefde van Charlotte Brontë in het negentiende-eeuwse Brussel van Jolien Janzing
https://thebrusselsbrontegroup.org/  een heel interessante site ivm Brontë, Victoria en Leopold I
*Het lied van ooievaar en dromedaris – Anjet Daanje
https://www.standaard.be/nieuws/alles-op-losse-schroeven/47625485.html
*Cyanotype – The blueprint in comtemporary practice – Christina Z. Anderson
*Photographer-Naturalists-Innovator van Corey Keller